Şubat Ayı Aşk Ayı! Aşkın Çeşitleri Nelerdir?

Tanımlayamadığımız duygu yoğunlukları, hızlanan kalp atışı, ısınan yanaklar, midemizde garip bir sancı, başımızda dolanan kelebekler…

ask-mektubu

 

Aşk; en karmaşık, en yoğun, en mutlu eden duygulardan biridir. Genellikle yavaş gelişen, kısmen duygulara ve heyecanlara dayalı olan; cinsel ilgi, çekicilik, arkadaşlık, dostluğun damaklarda tat bırakacak lezzetteki sentezidir.

Aşk denince sizin aklınıza neler gelir? Belki birçok tanım; ama asla net bir cümle kuramayabilirsiniz. Şairler, sanatçılar, filozoflar da aşk konusunda milyonlarca eser yaratmıştır çoğu da ortak bir noktada buluşamamıştır. Bilim insanları da son 50 yıldır duruma el atmış ve “aşk” denen bu garip durumu araştırmaya başlamıştır.

İşte Bilimsel Yönden Aşkın Çeşitleri:

John Lee’ye Göre Aşkın 6 Çeşidi

John Lee, aşkın çeşitlerini renk skalasına benzetir. Ona göre aşk da tıpkı doğa gibi rengarenktir. Doğadaki üç temel renk olan kırmızı, sarı ve mavi gibi üç temel (birincil) aşk çeşidi bulunur.

Birincil Aşk Çeşitleri:

  • Tutkulu aşk (Eros): Bir insana hem fiziksel hem de duygusal olarak duyulan aşktır. Lee’ye göre bu aşkın rengi tahmin edeceğiniz gibi kırmızıdır; yani tam olarak tutkunun rengi. Genelde fiziksel çekicilikle başlar ve sonrasında kolayca cinsellik yaşanabilir. Tutkulu aşıklar; ilk görüşte aşka inanır, risk alır, partnerinin entelektüel ya da kişilik özelliklerini gözetmeden ilişkiye devam ederler. Hayattaki tüm enerjilerini aşktan alır aşkları ile ilgili tüm detayları hatırlamaktan zevk alırlar.
  • Oyun gibi Aşk (Ludos): Ludos türü aşıkları, birlikte oldukları kişiye hayatlarında çok fazla yer vermez, gelecek planı yapmadan ilişkilerini devam ettirmeyi tercih ederler. Bağlılık yoktur, eğlenceye ve çok eşliliğe dayanır; bu nedenle tutkulu aşıklar tarafından sert eleştiri oklarına maruz kalabilirler.
  • Arkadaşça Aşk (Storge): Belki de en tatlı, en dayanıklı aşk çeşididir; çünkü temelinde arkadaşlık varken zaman içinde aşka dönüşen ilişkilerdir. Lee; arkadaşça aşkı kargaşa, erotizm ve çılgınlığın yer almadığı, dingin bir ilişki olarak niteler. Arkadaşça aşk âşıklarının amacı evliliktir. Arkadaşken yakaladıkları uyumun evliliğe neden taşınmayacağını düşünürler. Daha çok arkadaşlığa önem verir cinsel ilişkiyi ikinci plana atarlar. Fiziksel özellikler değil, uyum, iletişim ve çeşitli paylaşımlar önemlidir. Oyun gibi aşk türü ile tutkulu olmaması yönünden benzeşebilirler; ancak arkadaşça aşkı benimseyen biri, oyunca aşktaki kişiler gibi yoğun duygulardan kaçmayı amaç edinmez. Onun için tutku; paylaşımla birlikte, zamanla gelişebilen bir şeydir.

Birincil aşk biçimlerinin ikili birleşimi sonucunda ise ikincil aşk biçimleri oluşur.

Arkadaşça aşk ve oyun gibi aşkın birleşimiyle mantıklı aşk (pragma), tutkulu aşk ve oyun gibi aşkın birleşimiyle sahiplenici aşk (mania), tutkulu aşk ve arkadaşça aşk birleşimiyle özgeci aşk (agape) oluşur. 

İkincil Aşk Çeşitleri:

Sahiplenici Aşk (Mania)

Mania, Eski Yunancada, “tanrılardan gelen delilik” anlamındadır ve çoğunlukla takıntı ve delilik gibi psikolojik bozuklukları anlatmada kullanılan bir kelimedir.

Mania da kelime anlamını hakkıyla veren saplantılı bir aşk türüdür. Bolca duygusal iniş çıkış ve aşırı sahiplenici duygular içerir. Güçlü bir cinsel çekim, aşk için her şeyi göze alış, aşırı kıskançlık başrollerdedir.

Bir kişinin aşkıyla meşgul olma yönüyle tutkulu aşka, fiziksel tutku yönüyle de oyun gibi aşka benzemektedir.

Mantıklı Aşk (Pragma)

Pragmatizmden anlaşılacağı üzere pragma, pratiğe yönelik bir aşktır. Tarafların ilişkiden beklentileri gerçekçi ve pratiğe dönüktür.

Mantıklı aşk ilişkisi yaşayan kişiler, âşık olacakları kişide belirli özellikleri ararlar, eğer ki bu özellikleri bulurlarsa ancak o zaman âşık olabileceklerine inanırlar.

Mantıklı aşk kişileri, duygulardan yoksun gibi görünse de istedikleri özellikleri yakaladıklarında aşırı duygular yaşamaya başlayabilirler.

Özgeci Aşk (Agape)

Özgeci aşıklar, karşısındakinin kusurlarını asla önemsemeden hep onun iyiliğini ön planda tutarak severler. Bu özelliği ile büyük bir çoğunluk tarafından en ideal aşk biçimi olarak kabul edilir. Lee’ye göre bu aşk biçimi, sürekli bir sabır ve uysal bir ilgi ile mükemmel sevgili imajını barındırır.